نوشته شده توسط: حسین ضرغامی
منبع: ضرغامی، حسین، 1393، تحولات زناشویی کشور در دوره 90-1385 به تفکیک جنسیت در مناطق شهری و روستایی، مقاله ارایه شده در هفتمین همایش ملی انجمن جمعیت شناسی ایران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
چکیده
تغییراتی که در وضعیت زناشویی افراد یک جامعه به وجود میآید را میتوان یکی از جنبههای مهم تغییرات خانواده به شمار آورد. سرعت تغییرات به خوبی گویای تحولات سریع خانواده در هر جامعهای میباشد. بر این اساس، در این مقاله، تحولات وضعیت نکاحی کشور براساس دادههای دو سرشماری 1385 و 1390 مورد توجه قرار گرفته است. از جهت آنکه تفاوتها به شکل بهتری ارایه شود تغییرات را در گروههای سنی و به تفکیک جنسیت در مناطق شهری و روستایی مد نظر قرار دادهایم. بررسیها نشان میدهد که به رغم دوره بسیار کوتاه 5 ساله مورد مطالعه، تحولات اما کاملا محسوس و قابل توجه میباشد. سهم زنان در مقایسه با مردان از نسبت بیوهگی و طلاق بسیار بیشتر بوده و زنان در تمام سنین بیش از 5 برابر مردان، بیوه هستند. در مورد طلاق هم در بیشتر سنین زنان دو برابر مردان مطلقه هستند. تنها در سنین زیر 20 ساله میباشد که مردان بیش از زنان در وضعیت بدون همسر بر اثر طلاق قرار دارند. در مقایسه بین دو سرشماری، وضعیت بیوهگی چندان تغییری نکرده اما درصد مطلقهها برای هر دو جنس به ویژه زنان، هم در مناطق شهری و هم مناطق روستایی رشد چشمگیری یافته است. در همین مدت، درصد تجرد (هرگز ازدواجنکردهها) زنان در سنین بالای 30 سالگی رشد شتابانی داشته که یکی از نتایج آن افزایش قابل ملاحظه تجرد قطعی زنان به ویژه در مناطق روستایی بوده است. علت این امر، پدیده مضیقه ازدواجی میباشد که به واسطه مهاجرت جوانان پسر، در مناطق روستایی از شدت بیشتری برخوردار گشته است. میانگین سن ازدواج هم به عنوان یک شاخص مهم وضعیت نکاحی، اندکی افزایش را تجربه کرده است.
واژگان کلیدی: وضعیت زناشویی، تاهل، تجرد قطعی، مضیقه ازدواجی، میانگین سن در اولین ازدواج.
