منبع: ضرغامی، حسین، 1395، انقلاب صنعتی چهارم و تحولات بازار کار و اشتغال، مقاله ارایه شده در هشتمین همایش ملی انجمن جمعیت شناسی ایران، دانشگاه یزد.
مقدمه و طرح مساله: نشست جهانی اقتصاد در آخرین مورد خود به بحث در مورد مفهوم جدیدی به نام انقلاب صنعتی چهارم توسط کلاوس شواب پرداخته است. این انقلاب مبتنی بر سیستمهای فیزیکی سایبری است و در آن نقش مواردی همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و مواردی مثل آن بسیار پررنگ خواهد بود. این تغییرات در بسیاری از جنبههای زندگی بشر رسوخ خواهد کرد و آن را تغییر خواهد داد. یکی از مهمترین آنها، وضعیت بازار کار و اشتغال است. سوالی که مطرح میشود این است که تاثیرات این انقلاب صنعتی در حال وقوع بر نیازهای بازار کار و اشتغال تا چه حد و چگونه است؟ در همین راستا، روندها تا کنون چگونه بوده و در آینده به کدام سمت خواهد رفت.
روش تحقیق: روش انجام مطالعه به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اسناد مکتوب میباشد. مبنای مقاله کار کلاوس شواب و مفاهیم مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم است. سه مقاله دیگر در این زمینه نیز مورد بررسی قرار گرفته و به عنوان منبع اصلی مطالب به کار گرفته شدهاند.
یافته ها و نتایج: نتایج نشان میدهد که طی سالهای آینده نزدیک یعنی طی دهه آینده باید شاهد تغییرات اساسی در بازار کار و نیازهای مرتبط با نیروی انسانی و اشتغال باشیم. انتظار میرود که در سالهای آینده بخشی از نیروی کار به واسطه خودکاری بیشتر در صنایع و اقتصاد بیکار شده و در مقابل بخشی از نیروی کار در مشاغل جدید و نوظهور جذب گردند. در ترکیب نیروی کار نیز تحولات معناداری رخ خواهد داد. قطبی شدن مهارتها یعنی در یک قسمت بخش زیادی از نیروی کار با مهارتهای پایین و در مقابل بخش کمی با مهارت بسیار بالا پدید خواهد آمد. پیشبینی میشود که اقتصاد و انجام فعالیتهای مربوطه بیش از هر زمانی دیگری مبتنی بر شبکههای اینترنتی، هوش مصنوعی و روباتیک گردد که خود این چالشها و فرصتهای بیشماری را برای افراد پدید خواهد آورد. در ایران روند تغییرات نیز سریع خواهد بود. کشور ما در حوزههای مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم جزو کشورهای پیشرو منطقه به حساب میآید. تغییراتی که هماکنون در بازار اشتغال رخ داده است را میتوان در راستای انقلاب صنعتی چهارم دانست. مشاغل در حوزه اینترنت و ارتباطات رشد چشمگیری یافته و به نظر میرسد باید منتظر یک جابجایی بزرگ در مشاغل باشیم.
واژگان کلیدی: انقلاب چهارم صنعتی، هوش مصنوعی، رباتیک، تغییر مشاغل.
