مطالعات جمعیتی

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

 منبع: توماس شارف، گاردین

هنری میلر، نویسنده آمریکایی، بعد از یک دهه زندگی در پاریس به نیویورک برمی‌گردد و می‌نویسد: «نیویورک شهری همیشه سرزنده است که اگر ثبات درونی نداشته باشی باعث جنون و بی‌قراری‌ات می‌شود.»

برای نویسنده متولد بروکلین، شادی بازگشت به نیویورک قابل درک است اما هنوز چیزی سر جای خودش نیست:

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: وبلاگ علوم اجتماعی http://social-science-r.blogfa.com/post/17

اصطلاح « سرمايه»[1] يكي از مهمترين مفاهيم اقتصادي است كه در حوزه اقتصاد، براي توصيف منابع و دارايي‌هايي بكار مي‌رود كه براي ايجاد درآمد سرمايه‌گذاري مي‌گردد (Spellerberg, 2001: 9). با استفاده از نظريات افراد صاحبنظر در اين حوزه (Coleman, 1990; Turner, 1998; Fine, 2001; Spellerberg, 2001, Field, 2003) مي‌توان پنج نوع كلي سرمايه را از هم تميز داد كه اين اشكال سرمايه با درجات معين مي‌توانند به يكديگر تبديل شوند: 1- سرمايه اقتصادي، 2- سرمايه انساني[2]،  3- سرمايه فرهنگي[3]، 4- سرمايه اجتماعي[4] و 5- سرمايه نمادين[5].

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع مقاله: عسکری، سید احمد و علی قاسمی اردهایی، ۱۳۹۰، آموزش استفاده از تکنولوژی­های نوین رسانه­ای به شهروندان شهر مجازی تهران، نخستین سمینار ملی رسانه و آموزش شهروندی، اداره کل آموزش­های شهروندی شهرداری تهران.

چکیده

همزمان با شروع هزاره سوم و رشد فناوری­های ارتباطات و اطلاعات، جهان مجازي در موازات جهان فیزیکی شکل گرفت و مفاهیم شهر و شهروندی نیز متناسب با عصر جدید در قالب "شهر مجازی" و "شهروندی جهانی" دچار دگردیسی شد. رشد فیزیکی شهر سنتی مجموعه مسائلی را برای شهروندان و مدیریت شهری در برداشته که مجازی شدن شهر جدی­ترین راه حل برای آن است. خرید الکترونیک، بانکداری مجازی، آموزش از راه دور و غیره، رهاورد جهان مجازی است که معضلات ترافیک و آلودگی هوا را کاهش می دهد و از این فرصت می­توان در جهت حل مسائل زیست- شهری در سطوح خرد و کلان بهره گرفت. باتوجه به ویژگی و زیرساخت­های کلانشهر تهران، این شهر را می­توان در قالب شهر مجازی تعریف نمود. مسائل عدیده شهر تهران، ضرورت بکارگیری تکنولوژی­های نوین رسانه­ای توسط شهروندان تهرانی را دوچندان می­نماید. در این مقاله سعی برآن است تا پتانسیل بکارگیری تکنولوژی­های نوین رسانه­ای توسط  شهروندان تهرانی را تشریح نمود. نتایج مطالعه نشان می­دهد که گام­های اولیه­ در زمینه خدمات بانکداری، خرید، مشاوره­ و تبلیغات الکترونیکی در سطح شهر تهران صورت گرفته است پس شهروندان تهرانی می­توانند از این امکانات تکنولوژی­های نوین درجهت رفع مسائل و تنگناهای زمانی خود استفاده نمایند. باتوجه به این امر، در زمینه نحوه استفاده از امکانات تکنولوژی­های نوین و افزایش آگاهی شهروندان تهرانی در بکارگیری آن به مواردی اشاره شده است. مسلماً با افزایش و عمومیت یافتن بکارگیری تکنولوژی­های نوین رسانه­ای در بین شهروندان تهرانی می­توان برخی از مشکلات و تنگناهای فردی و اجتماعی را در شهر تهران تعدیل نمود.  

واژگان کلیدی: تکنولوژی­های نوین رسانه­ای، آموزش شهروندی، شهر مجازی، تهران.

منبع مقاله: قاسمی اردهایی، علی، ۱۳۷۸، بررسي تطبيقي وضعيت رفاه در خانوارهاي شهري و روستايي، فصلنامه روستا و توسعه، سال یازدهم، شماره ۲.

چکيده

بررسي سطح رفاه خانوار از زمينه‌هاي مطالعاتي مهم در تحقيقات اجتماعي و اقتصادي است. تفاوت خانوارها در سطح رفاه پيامدهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي زيادي به ‌همراه دارد. عوامل متعددي مي‌توانند زمينه‌ساز تفاوت سطح رفاه در بين خانوارها باشند. يکي از اين عوامل محل سکونت در روستا و شهر است. در اين مقاله، براي بررسي تطبيقي سطح رفاه خانوارهاي روستا نسبت به شهر، از داده‌هاي طرح آمارگيري از خصوصيات اجتماعي‌- اقتصادي خانوار1380 استفاده شده است. با توجه به متغيرهاي مورد استفاده در طرح ياد شده، رفاه خانوارها از لحاظ تغذيه، هزينه (ضريب انگل)، مسکن، تسهيلات مسکن، مالکيت کالاهاي مصرفي بادوام، و وضعيت بيمه مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

 نتايج آماره‌هاي آزمون نشان مي‌دهد که در همة شاخص‌هاي رفاه، خانوارهاي شهري وضعيتی به­مراتب بهتر و مناسب‌تر از خانوارهاي روستايي دارند. از مهم‌ترين عوامل مؤثر بر اين امر مي‌توان به پايين بودن وضع مالي روستاييان، هنجارهاي حاکم بر خانوارهاي روستايي از جمله اهميت زمان حال نسبت به آينده، شيوه‌هاي امرار معاش و نوع شغل آنها اشاره کرد. با توجه به عوامل مؤثر بر پايين بودن رفاه خانوارهاي روستا نسبت به شهر، پيشنهادهايي براي افزايش سطح رفاه خانوارهاي روستايي ارائه شده است.

کليدواژه‌ها: رفاه/ خانوارهاي شهري/ خانوارهاي روستايي/ تغذيه/ بررسي تطبيقي.

منبع مقاله: عسکری، سید احمد، سعیده زادقناد و علی قاسمی اردهایی، ۱۳۸۹، بازتعريف هويت دوگانه ارامنه ايراني در بستر جهاني شدن: مطالعه ارامنه محله وحیدیه تهران، مجله جامعه پژوهی فرهنگی، سال اول، شماره اول.  

چکيده

در اين مقاله سعي شده تا جايگاه هويتی ارامنه ايراني به­عنوان اقليتي که از دو ساحت متمايز هويتي يعني «فضاي هويتي ملي» و «فضاي هويتي قومي و مذهبي» بهره­مند است، در فرآيند جهاني شدن مورد بررسي قرار گيرد. در اين رابطه فرض بر این بوده است که ارمنيان به­واسطه تعلّقات ملي که آنان­ را به مثابه «ايرانيان ارمني» به تصویر می­کشد و نيز تعلقات مذهبي که آنان را در پيوند با جامعه جهانی مسيحيان قرار مي­دهد، مي­توانند بستري مناسب براي طرح نقش عناصر هويتي متکثر محلي و جهاني باشند.

نتايج نشان می­دهد ارامنه­ی ايران طی روند جهانی­شدن در ذیل اینکه هويت ايراني خود را بر هويت قومي­شان مقدم می­دانند، علاوه بر اینکه در فضاي واقعي مي­کوشند تا هويت قومي- مذهبي خود را حفظ و برجسته نمايند، از قابليت­هاي فضاي مجازي نيز در جهت بازتعريف هويت خاص ارمنی خود بهره مي­گيرند. 

 واژگان کليدي: جهاني­شدن، هويت، فرهنگ، هويت ملی، هويت قومي، ارامنه.

 تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع مقاله: قاسمی اردهایی، علی، ابولقاسم حیدرآبادی و نیر رستمی، ۱۳۹۰، زمینه های خانوادگی نابرابری فرصتهای آموزشی، مطالعه موردی: دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهر اهر، مجله جامعه شناسی مطالعات جوانان، سال اول، شماره1، بهار 1390.

چكيده:

هدف از این پژوهش شناخت تأثیر زمینه¬های خانوادگی بر نابرابری فرصت¬های آموزشی در میان دانش¬آموزان است. با مطالعه نظریه¬های تبیین کننده این اثر، رابطه بین نابرابری فرصت¬های آموزشی و پایگاه اجتماعی- اقتصادی و روابط هر یک از آنها با دیگر متغیرهای میانی در قالب مدل تحلیل شکل گرفته است. جهت ارزیابی این مدل و شناخت روابط بین متغیرها از روش پیمایش استفاده شده¬است. اطلاعات مورد نیاز با بکارگیری ابزار پرسشنامه از300 دانش¬آموز دختر سطح متوسطه¬ی شهر اهر به روش نمونه¬گیری تصادفی طبقه¬بندی شده جمع¬آوری گردیده است. یافته¬ها نشان می¬دهد که بیشترین نابرابری فرصت¬های آموزشی در بعد مدرسه وجود داشته و سپس ابعاد محله و خانواده قرار می¬گیرند. همچنین، دانش¬آموزان به ترتیب در پایگاه¬اجتماعی- اقتصادی پایین، متوسط و بالا قرارگرفته¬اند و نیز میزان پایگاه اجتماعی آنان پایین¬تر از پایگاه اقتصادی¬شان به¬دست آمده است. تحليل¬های دومتغيره (r پیرسون= 414/0-) و چندمتغیره (βرگرسیون= 313/0-)، معنی¬داری رابطه معکوس بین متغیرهای پایگاه اجتماعی- اقتصادی و نابرابری فرصت¬های آموزشی را نشان می¬دهند. در تحلیل مسیر هم، متغیر پایگاه اجتماعی- اقتصادی با اثر کلی 382/0- به¬عنوان مهمترین متغیر تأثیرگذار بر میزان نابرابری فرصت¬های آموزشی است. به طوری که علاوه بر اثر مستقیم، با تحت تأثیر قرار دادن حساسیت آموزشی والدین و مهارت¬های ارتباطی دانش¬آموزان، اثر خود را بر نابرابری فرصت¬های آموزشی می¬گذارد. با تلفیق این نتایج، نظریه¬های تضاد و بازتولید اجتماعی و فرهنگی را می¬توان جهت تبیین اثرگذاری پایگاه اجتماعی- اقتصادی بر نابرابری فرصت¬های آموزشی دانش¬آموزان مناسب دانست.

کلیدواژه: پایگاه¬اجتماعی- اقتصادی،فرصت¬های¬آموزشی¬نابرابر،موفقیت¬تحصیلی.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

در تعريف مفهوم جهاني شدن[1] اتفاق نظري ميان متفكران وجود ندارد. برخي از مهم‌ترين تعاريف مطرح شده، ازاين قرارند:

«مفهوم جهاني شدن به فرآيندهاي پيچيده اي اطلاق مي شود كه به موجب آن دولتهاي ملي به نحو فزآينده‌اي به يكديگر وابسته مربوط مي شوند ... جهاني شدن در حقيقت يكي از مراحل پيدايش و گسترش تجدد و سرمايه داري جهاني است كه سابقه آن به قرن پانزدهم بازمي‌گردد اما امروزه جهاني شدن بيشتر بر ابعاد سياسي، فرهنگي و اجتماعي اين فرآيند كلي اطلاق مي شود. به هر حال جهاني شدن همچنان با گسترش سرمايه‌داري در سطح جهان مرتبط است و برخي نيز فرآيند دموكراتيزاسيون را يكي از وجوه اصلي جهاني شدن مي‌دانند.» (نش، 1380: 10)

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

این متن برگرفته از کار آقای سید خلیل موسوی با همین عنوان است.

1 ـ مقدمه

ماركس از جمله انديشمنداني است كه در جنبه‌هاي مختلفي، مطالبي را به نگارش درآورده است. گاهاً ماركس را در قالب يك جامعه‌شناس توانا مي‌يابيم كه نظريه‌هاي وي در مورد اقتصاد و نظام سرمايه‌داري بسيار حايز اهميت است. تأثير و نفوذ كلمة وي در مبحث تفكرات اجتماعي بسيار زياد است. مطالعة آثار وي حتي در شرايط و زمان حاضر نيز مطالب بسياري را براي ما روشن مي‌سازد. در برخي نوشته‌ها، ماركس را بعنوان فيلسوفي برجسته مي‌بينيم كه در مقابل نظريات فلسفي هگل مي‌ايستد (هرچند كه بسياري از انديشه‌هاي هگل، پايه‌گذار بسياري از تفكرات و نوشته‌هاي ماركس بوده است و از آنها سود برده است) و فلسفه را سلاح معنوي پرولتاريا مي‌داند. هرچند كه پس از مدتي فلسفه را ناكامل مي‌داند و معتقد است كه در فهم ريشه‌هاي مصيبت‌هاي اجتماعي كارايي ندارد (احمدي، 1382،  ص: 135) حتي مي‌توانيم ماركس را در چهره سياسي سياسي نيز ببينيم و حتي به جرأت مي‌توانيم عنوان كنيم كه ارادة سياسي ماركس در عقايد و افكارش بر ديگر جهات وي چيرگي دارد. اصولاً ماركس و ماركسيست‌ها در راه عقيده جهاد مي‌كنند نه در راه علم. (بابك، 2536ش، صص 333-336) اما برجسته‌ترين چهره ماركس كه در آثار وي، من جمله capital و نقد اقتصاد سياسي (كه البته جامعه‌شناختي نيز مي‌باشد) قابل ملاحظه است، چهرة اقتصادي اوست. اين گوناگوني در نوشته‌هاي وي، گاهاً فهم مطالب او را مشكل مي‌سازد.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

نوشته شده توسط: فاطمه فریدونی

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

  منظور ماركس‏ و انگلس‏ از"ديكتاتورى پرولتاريا" چيزى جز"حاكميت طبقه كارگر" نبود اما عده‌اى از مخالفان ماركسيسم درست همين مفهوم را مهمترين عامل ناسازگارى ماركسيسم با دمكراسى ميدانند، بويژه‌ اين روزها كه دشمنان ماركسيسم و رهبران و مدافعان"جهان آزاد" براى رهايى از "شبح كمونيسم" ميكوشند از فرصت طلائى پيش‏ آمده منتهاى بهره‌بردارى را بكنند و هر طور شده ماركسيسم را هم در زير آوار فروپاشى"سوسياليسم موجود" دفن كنند. فراريان از زير پرچم انقلاب، براى بدست آوردن باصطلاح"مكانى در آقتاب"حاضرند دست بيعت حتى بسوى شيطان هم دراز بكنند، سخن گفتن از "حاكميت طبقه كارگر "كافى است تا عده‌اى تو را همچون دشمن قسم خورده آزادى و دمكراسى بنگرند. و اين نعل وارونه زدن چنان مد روز شده كه از عمله واكره سلطنت پهلوى، كه بيش‏ از نيم قرن در كشور ما به حرفه پر آب و نان سلاخى آزادى اشتغال داشته‌اند، گرفته تا ليبرال جماعتى كه در تمام تاريخ معاصر ايران جز موج سوارى و يافتن فرمولهائى طلائى براى تعديل مزاج رژيم‌هاى خودكامه سابق و لاحق، هنر ديگرى نداشته‌اند و كسانيكه با همه تلاشهاى؛ جسورانه شان براى آشتى دادن"سوسياليسم علمى" و اسلام  امام خمينى، بطور ناخواسته با تيپاى ولايت فقيه به صفوف اپوزيسيون پرتاب شدند و اكنون به جان آمده از فراق يار و ديار ميكوشند كارنامه گذشته‌شان را به ريش‏ ماركس‏ و لنين ببندند و يكبار ديگر و با نامى ديگر به دامن جمهورى اسلامى در آويزند: همه يك‌صدا "حاكميت طبقه كارگر" را مترادف با نابودى دمكراسى مى‌نامند. حرف تمام مخالفان رنگارنگ ماركسيسم را در اين باره ميتوان چنين خلاصه كرد: دمكراسى بدون برابرى حقوقى مردم،

آموزش و پرورش چيست؟

آموزش و پرورش چيست؟ چه مي كند؟ از آن چه انتظار داريم؟ براي اين سوأل ها، در فلسفه ها، مكتبها و نظامهاي مختلف آموزش و پرورش، پاسخهاي گوناگون و متفاوتي پيدا مي كنيم. بعضي ها تكيه بر نيازهاي پرورشي فرد مي كنند، بعضي ديگر هدفهاي اجتماعي را مقدم و اصل مي شمارند، برخي به جنبه آموزشي مي پردازند، و برخي ديگر ابعاد پرورشي را تأكيد مي كنند. قصد ما مقايسه و سنجش اين مكتبها و فلسفه ها نيست. نه مي خواهيم فقط از يك دريچه به جهان آموزش و پرورش نگاه كنيم، نه آنكه تعريفي بيابيم كه ظرها و آرمانهاي مكتب هاي مختلف فلسفي را يكجا متمركز سازد و دربرگيرد. منظور ما اين است كه ضمن روشن ساختن دامنه ي فعاليت آموزش و پرورش اهميت و ضرورت حياتي آن را بازگوئيم. آموزش و پرورش فعاليتي است مداوم، جامع، و براي همه، براي رشد و تكامل انسان، غناي فرهنگ،و تعالي جامعه.