مطالعات جمعیتی

نوشته شده توسط: حسین ضرغامی

قبل از بحث در مورد مسایل مختلف آماری و جمعیتی لازم است برخی مفاهیم پرکاربرد را به صورت بهتر شناخت و هنگام استفاده از آنها از کاربرد بجای آنها آگاه بود. ابتدا بهتر است در مورد گرد کردن اعداد و لزوم استفاده از آن در مباحث آماری سخن به میان آید.

گرد کردن مقادیر: به دلایل متعددی اکثر ارقام و آمارها یا به عبارتی سنجه ها تا حدی غیردقیق‌اند. مثلا ارقام موجود در زمینه میزان موالید، میزان ازدواج، مهاجرت و شهرنشینی، سنجش افکار و نگرش‌سنجی و ... همیشه تقریبی‌اند. پس باید در مرحله ای از کار به روند دقیق سازی پایان دهیم. به عبارتی باید آنجا که نه دقیق‌سازی ممکن است و نه مطلوب اعداد را گرد کنیم. پس ما دو نوع ارقام داریم: 1- اعداد حقیقی و واقعی که دست‌یافتنی نیستند و 2- اعداد گردشده که در محاسبات عملی کاربرد دارند اما می دانیم که گرد کردن دلبخواهی نیست.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت دموگرافی

اداره‌ی مدارک جمعیّت ایالات متّحده آخرین اطّلاعات مربوط به جمعیّت جهان، قارّه‌ها، مناطق عمده‌ی جمعیّتی، و کشورها را در سال 2012 منتشر کرد. بر اساس گزارش اداره‌ی مدارک جمعیّت، تقریباً همه‌ی رشد جمعیّت آینده‌ی زمین در کشورهای کم‌تر توسعه‌یافته خواهد بود و فقیرترین این کشورها بیش‌ترین درصد افزایش جمعیّت را خواهند داشت. در مقابل، کشورها توسعه‌‌یافته رشد جمعیّت کمی را در این قرن تجربه خواهند نمود، رشدی که بیش‌تر آن ناشی از مهاجرت جمعیّت کشورهای کم‌تر توسعه‌یافته به آن کشورهاست. اروپا احتمالاً اوّلین منطقه‌ای در دنیا خواهد بود که کاهش طولانی‌مدّت رشد جمعیّت را عمدتاً به خاطر تجربه‌ی باروری پایین در اروپای شرقی و روسیه تجربه خواهد کرد. پیش‌بینی می‌شود جمعیّت اروپا با هشت میلیون نفر کاهش از 740 میلیون نفر کنونی به 732 میلیون نفر در سال 2050 کاهش بیابد. صفحه‌داده‌ی جمعیّت جهان در سال 2012، اطّلاعات مفصّلی در خصوص 19 شاخص جمعیّتی، بهداشت، و محیط زیست برای بیش از 200 کشور دنیا ارایه می‌دهد. این داده‌ها به وضوح از استمرار گسترش سریع جمعیّت جهان حکایت دارد. میزان باروری کل در مقیاس جهانی 2/4 و در فقیرترین کشورها 4/4 فرزند برای هر مادر در طول دوره‌ی باروری می‌باشد. بر اساس این گزارش، میزان باروری کل از دست‌کم 1/1 در لاتویا تا 7/1 در نیجر نوسان دارد. صفحه‌داده‌ی جمعیّت جهان سال 2012 تمرکز ویژه‌ای بر بیماری‌های غیرواگیردار دارد. اگرچه کشورهای در حال توسعه در حال مبارزه با بیماری‌های واگیردار هستند، امّا بیماری‌های غیرواگیردار مانند بیماری‌های قلبی ـ عروقی، دیابت (قند خون)، بیماری‌های حادّ تنفّسی، و بیش‌تر سرطان‌ها هم‌اکنون علّت اصلی مرگ در مناطق عمده‌ی دنیا به استثنای صحرای آفریقا می‌باشند. حتّی در صحرای آفریقا، بیماری‌های غیرواگیردار علّت نصف مرگ‌ومیرها در سال 2030 خواهد بود. در این گزارش، مصرف دخانیات، رژیم عذایی ناسالم، فعّالیّت قیزیکی ناکافی، و استفاده‌ی مضر از الکل به عنوان چهار عامل اصلی مؤثّر بر بیماری‌های غیرواگیردار گزارش شده‌اند.

منبع: سایت مرکز آمار ایران

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: مجله خانواده و زنان، فروردین و اردیبهشت 1386 - شماره 24

دکتر محمد جلال عباسی شوازی، دارای مدرک کارشناس ارشد جمعیت شناسی از دانشگاه تهران و دکترای جمعیت شناسی از دانشگاه ملی استرالیا است و هم اکنون دانشیار گروه جمعیت شناسی و مدیر بخش تحقیقات جمعیت شناسی دانشگاه تهران و نیز عضو هیئت مدیره انجمن جمعیت شناسی است. او از سال 1381 تا 1385 مدیر گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران و دبیر انجمن جمعیت شناسی ایران بود. از سال 77 به بعد عضو وابسته دپارتمان جمعیت شناسی دانشگاه ملی استرالیا بوده و از سال 1377 به بعد، بیشتر روی تحولات باروری در ایران تمرکز کرده. وی دو تحقیق ملی با همکاری دانشگاه ملی استرالیا، دانشگاه تهران و وزارت بهداشت تحت عنوان «تحولات باروری در ایران» و «پیامدهای باروری پایین، در کشور» به ثمر رسانده است.

بحث کنترل جمعیت، بحث جدیدی نیست. در کشور ما سال ها پیش تحلیل ها، دستورالعمل ها و در نتیجه سیاستگذاری هایی برای کنترل جمعیت پایه ریزی شد اما اجرای آن سیاست ها فراز و نشیب هایی داشته است.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت رجا نیوز http://rajanews.com/detail.asp?id=148336 ،تاریخ انتشار پنجشنبه، 28 دی 1391

گروه اجتماعي: برنامه تلویزیونی ثریا در هفتمین برنامه از سری دوم خود به بررسی موضوع جمعیت در کشور پرداخت.

به گزارش رجانيوز، هفتمين برنامه ازسري دوم ثريا شاهد رويکردي متفاوت به علوم انساني بود با موضوع "بررسي جمعيت کشور و نقش آن در پيشرفت و افق‌هاي پيش روي آن"؛ موضوعي كه مدتي است تبديل به يكي از از موضوعات اصلي کشور شده است.

برنامه ثريا كه كاري از گروه اجتماعي شبكه اول سيما است و هر هفته چهار شنبه شب‌ها، حدود ساعت بيست و سه و پانزده دقيقه از اين شبكه پخش مي شود، در آخرين برنامه خود با دعوت از دو ميهمان آقايان دكتر محمد جواد محمودي رييس مرکز مطالعات و پژوهش هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه و دکتر قاضي‌زاده هاشمي سخنگوی کمیسیون اجتماعی و رئیس کمیته جمعیت مجلس شورای اسلامی، که هردو از متخصصان حوزه جمعيت در کشور هستند، به بررسي علمي و کارشناسي ابعاد مختلف رشد و يا کاهش جمعيت در کشور پرداخت.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت عصر ایران، تاریخ انتشار: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۸۹  

عباس پازوكي: در راستاي ايجاد زمينه براي بحث و گفت‌وگو پيرامون موضوعات و مباحث اصلي مطرح در حوزه‌هاي گوناگون سياسي، اقتصادي و اجتماعي، روزنامه تهران امروز برنامه‌اي براي برگزاري جلسات مناظره ميان صاحبنظران و فعالان اين حوزه طراحي كرده است كه در اولين نمونه، هفته گذشته مناظره آقايان دكتر كواكبيان و دكتر داوري در موضوع تعامل دولت و رسانه تقديم خوانندگان شد. در ادامه اين مباحث، روز گذشته مناظره‌اي پيرامون موضوع مطرح شده از رئيس‌جمهور در مورد موضوع افزايش زاد و ولد ميان آقايان دكتر راغفر استاد دانشگاه و از منتقدان اين طرح و دكتر محمودي، رئيس مركز مطالعات جمعيت ‌كشور، به عنوان مدافع طرح برگزار شد كه متن آن در ادامه تقديم مي‌شود.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت انجمن جمعیت شناسی ایران، تاریخ انتشار: شنبه ، 10 دی 1390

ايلنا: بر اساس طرح ملي تأمين آتيه‌ي مهر امام رضا (ع)، هر نوزادي كه از ابتداي سال 89 به دنيا آمده باشد‏، صاحب يك دفترچه حساب پس‌انداز مي‌شود. دولت يك ميليون تومان به هر كودك متولّد‌شده هديه مي‌دهد و آن‌چنان كه وعده داده است هر ساله نيز مبلغي به حساب اين نوزادان اضافه مي‌شود. به گزارش ايلنا، ‌محمود احمدي‌نژاد، ارائه‌كننده‌ي اين طرح است، او چندي پيش سياست‌هاي كنترل جمعيّتي را نامناسب اعلام كرد و گفت: دو بچّه كافي نيست. رئيس جمهور با اشاره به این‌كه "بنده شعار دو بچّه كافی است را قبول ندارم"، افزود: این مسأله سیاست غلطی بود كه غربی‌ها انتخاب كرده و امروز پشیمان هستند و سرمایه‌ي سنگینی برای حفظ هویّت و فرهنگ خود می‌پردازند، چرا باید در مسیری قرار بگیریم كه نتیجه‌ي آن مشخّص است.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت انجمن جمعیت شناسی ایران، متن اين مصاحبه روز پنج‌شنبه ۹ ارديبهشت ۱۳۸۹ در روزنامه‌ي اطّلاعات (ويژه‌ي ايرانيان خارج از كشور) چاپ شده است.

دكتر محمّد ميرزايي، استاد گروه جمعيت‌شناسي دانشگاه تهران در گفت‌وگو با "روزنامه‌ي اطّلاعات" آهنگ رشد جمعيّت كشور را در حال حاضر 56/1 درصد عنوان مي‌كند و مي‌گويد: "اگر افزايش جمعيّت با اين نرخ ادامه پيدا كند، تا كم‌تر از 50 سال آينده، جمعيّت ايران دو برابر (يعني 150 ميليون نفر) خواهد شد." ميرزايي به سه شاخص مهم در علم جمعيّت‌شناسي اشاره مي‌كند و مي‌گويد: "در بين عامّه‌‌ي مردم و حتّي برخي مسئولان، رقم مطلق جمعيّت بيش‌تر مورد توجّه قرار مي‌گيرد، امّا متخصّصان علم جمعيّت‌شناسي، علاوه بر اين شاخص، آهنگ (نرخ) رشد و ساختار سنّي جمعيّت را مورد توجّه قرار مي‌دهند." او درباره‌ي پيش‌بيني وضع جمعيّت كشور طيّ دهه‌هاي آينده توضيح مي‌دهد: "اگر افزايش جمعيّت ايران با آهنگ رشد فعلي ادامه پيدا كند، خواه ناخواه رقم جمعيّت ايران تا 50 سال آينده به 150 ميليون نفر خواهد رسيد.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت انجمن جمعیت شناسی ایران، تاریخ انتشار: دوشنبه ، 9 بهمن 1391

دکتر محمد جلال عباسی شوازی، استاد گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران و محقق در موسسه تحقیقات جمعیتی دانشگاه ملی استرالیا است. وی تحقیقات مستمری در حوزه باروری، تحولات خانواده و بهداشت باروری در ایران به انجام رسانده و در حال حاضر نیز تحقیقاتی در زمینه پناهندگان و مهاجران افغانستانی در ایران در دست اجرا دارد. حاصل تحقیقات دکتر عباسی به‌صورت مقالات علمی در مجلات معتبر ملی و بین‌المللی به چاپ رسیده و کتاب وی تحت عنوان تحولات باروری در ایران (The Fertility Transition in Iran) برنده جایزه کتاب جمهوری اسلامی ایران در سال 1389 شد. همکاری‌های وی با مراکز علمی در دانشگاه‌های معتبر جهان، زمینه مناسبی برای معرفی و شناخت تحولات جمعیتی در ایران فراهم کرده است. وی بنیانگذار انجمن جمعیت‌شناسی آسیا است و در حال حاضر ریاست این انجمن را بر عهده دارد. به پاس خدمات ارزشمند علمی و پژوهشی‌اش، سازمان ملل وی را به عنوان برنده جایزه جمعیت سازمان ملل در سال 2011 انتخاب نمود.

تهیه شده توسط: حسین ضرغامی

منبع: سایت انجمن جمعیت شناسی ایران، تاریخ انتشار: پنجشنبه ، 12 بهمن 1391

سیاست‌گذاری‌ جمعیّت با وعده و وعید راه به جایی نمی‌برد، ایران تا سه دهه‌ی دیگر رشد منفی نخواهد داشت. سیاست‌های جمعیّتی به مجموعه‌ای از تدابیر و قوانینی گفته می‌شود که دولت‌ها برای بهبود وضعیّت و کیفیّت جمعیّت وضع و اجرا می‌کنند. طرّاحی، اجرا و بازنگری سیاست‌های جمعیّتی یکی از وظیفه‌های هر دولت به شمار می‌رود. این بخشی از گفته‌های محمّدجلال عبّاسی ‌شوازی، استاد گروه جمعیّت‌شناسی دانشگاه تهران و پژوهشگر مؤسّسه‌ی تحقیقات جمعیّتی دانشگاه ملّی استرالیا است که پژوهش‌های بسیاری در حوزه‌ی باروری، تحوّلات خانواده و بهداشت باروری در ایران انجام داده است. وی در گفت‌وگو با دُخت‌ایران به بررسی سیاست‌های جمعیّتی در ایران و عوامل تأثیرگذار بر آن پرداخته است.